KALEMEGDAN

Kalemegdan je najstariji i najveći beogradski park. Turci su ga osim “bojnog polja“ zvali i Fićir-bajir ili Breg za razmišljanje. Smešten iznad Ušća, zajedno sa Beogradskom tvrđavom (koji čine Donji i Gornji grad) predstavlja jezgro iz koga se tokom vekova razvijao čitav grad. Prvo utvrđenje sagradile su još rimske legije u I veku nove ere, a današnji oblik Tvrđava dobija krajem XVIII veka. Zidine, kapije, drveni prelazi i stražarske kule ovog, početkom XVII veka najmodernijeg utvrđenja, svedoci su najžešćih borbi ikada vođenih na našim prostorima. Po nacrtima prvog beogradskog arhitekte, Emilijana Joksimovića, 1890. godine počinje uređivanje i proširivanje parka.

Na Kalemgdanu se nalazi i jedan od najpoznatijih simbola Beograda – Pobednik, spomenik postavljen 1928. godine, visok 14 metara, rad je Ivana Meštrovića. Po zamisli autora, spomenik je trebao da bude postavljen na Terazijama, kao centralni deo česme posvećene oslobođenju od Turaka. Ta ideja se, zbog nagosti Pobednika, nije dopala beogradskim damama i nekim političkim partijama. Do Drugog svetskog rata spomenik je nosio naziv Vesnik pobede. Pored Pobednika i spomenika zahvalnosti Francuskoj, na Kalemegdanu se nalaze još i Vojni muzej, Paviljon Cvijeta Zuzorić, Rimski bunar, sportski tereni i ZOO vrt.

HRAM SVETOG SAVE
www.hramsvetogsave.com

Izgradnja velelepnog Hrama u srpsko-vizantijskom stilu, koji se nalazi na Vračarskom platou, mestu gde su Turci 1595. godine spalili mošti svetog Save, počela je zvanično 1936. godine, iako su pripreme počele još 1894. Radovi su nastavljeni 1985. godine, a potom i obnovljeni 2000. Spoljni radovi na Hramu završeni su prošle godine, kada je uređen i Trg Svetog Save, trenutno, najlepši gradski park u čijem se centralnom delu nalazi velika fontana. Trg okružuju i Narodna biblioteka Srbije, zgrada Parohijskog doma Hrama, a očekuje se i početak izgradnje nove zgrade Patrijaršije SPC, što će Vračarski plato učiniti duhovnim centrom srpskog naroda.

Na kupoli Hrama monumentalnih dimenzija (91x81 metar), visokoj 70 metara, nalazi se centralni od ukupno 18 krstova, visine 10 metara. Kupola je okružena sa četiri zvonika visina 44 metra.
U blizini Hrama nalazi se spomenik voždu Karađorđu i istoimeni park.

Slava Grada je Spasovdan, kada se centrom grada kreće svečana Litija. Zaštitnica gradaje Presveta Bogorodica.

BEOGRAĐANKA (PALATA BEOGRAD)

Zgrada koja predstavlja jednu od prvih asocijacija na Beograd. Građena u srcu Beograda u periodu 1969. 1974. po projektu arh. Branka Pešića. Visoka je 100 metara i ima 24 sprata. U vreme izgradnje gradonačelnik Beograda je bio Branko Pešić, koji je zajedno sa arhitektom istog imena i prezimena potpisao povelju položenu u kamen temeljac. Mandat najpopularnijeg gradonačelnika, Branka Pešića bio je najduži 1964. – 1974. godine i označen je kao period u kome je izgrađeno “pola Beograda“ - most Gazela i Mostarska petlja, Beograđanka, sportski objekti...

KAPETAN-MIŠINO ZDANJE

Palata Miše Anastasijevića, građena je po projektu Jana Nevole od 1858-1863. godine. Prvobitno je zamišljena kao budući kraljevski dvor Đorđa Karađorđevića, Karađorđevog unuka oženjenog Kapetan-Mišinom najmlađom kćeri - Sarom. Ipak, 12. februara 1863. godine, po okončanju izgradnje, Kapetan Miša je svoju palatu “poklonio otečestvu za prosvetne potrebe“. Septembra 1863. godine u zdanje je useljena Velika škola. Dugo vremena ova zgrada je bila najveća i najlepša beogradska građevina. Danas se u Kapetan-Mišinom zdanju nalazi sedište Univerziteta u Beogradu – Rektorat i deo Filozofskog fakulteta.

Kapetan Miša Anastasijević (1803. Poreč -1885. Bukurešt)
Jedan je od najznačajnih Srba 19. veka. Sa 30 godina postaje Dunavski kapetan i od kneza Miloša dobija značajne trgovačke povlastice. Njegova kompanija ubrzo stiče monopol nad izvozom soli iz Vlaške i Moldavije i uvozom žita i druge robe iz Austrije. Na vrhuncu, Miša Anastasijević je zapošljavao oko 10.000 radnika i imao flotu od 80 brodova. Učestvovao je u dinastičkim sukobima između Obrenovića i Karađorđevića, nakon kojih je, razočaran zbog povratka Miloša Obrenovića na vlast, napustio Srbiju i naselio se u Bukureštu. Upamćen je kao veliki dobrotvor koji je pored prosvete pomagao i Narodno pozorište, Beogradsko čitalište, Crkvu, škole, umetnike i sirotinju.

BEOGRADSKI DVOROVI

U Beogradu se danas nalaze dva dvorska kompleksa – Gradski, koga čine Stari Dvor i Novi Dvor, i Dedinjski koji uključuje Kraljevski Dvor i Beli Dvor.

Stari i Novi Dvor nalaze se u najužem centru grada i između dva svetska rata bili su povezani zgradom Maršalata Dvora, dok je veličanstveni park okruživao čitav kompleks.

Stari Dvor je po projektu Aleksandra Bugarskog građen od 1882-1884. godine za potrebe novoformirane Kraljevine Srbije na čelu sa Kraljem Milanom Obrenovićem. Od 1903. do 1914. godine bio je Kraljevska Rezidencija dinastije Karađorđević. Nakon rekonstrukcija posle teških oštećenja tokom oba svetska rata, izgled Dvora je prilično izmenjen u odnosu na prvobitni projekat.

Danas se u Starom dvoru nalazi Skupština grada Beograda i kabinet Gradonačelnika.

Novi Dvor je građen u ratnom periodu 1913–1918. godine i, poput Starog Dvora, bio je teško oštećen i pre nego što su se u njega zvanično uselio Kralj Aleksandar I 1922. godine. Do 1929. godine bio je zvanična rezidencija Kralja Aleksandra I i kraljice Marije. Danas se u Novom Dvoru nalazi Rezidencija Predsednika Repulike Srbije.

Dvorski kompleks na Dedinju koji je gradio Kralj Aleksandar I iz ličnih sredstava, sastoji se od Kraljevskog Dvora (1924-29.) kao zvanične rezidencije i Belog Dvora (1934-37.) sagrađenog za potrebe njegovih sinova. Danas je Kraljevski Dvor dom NJ.K.V. Prestolonaslednika Aleksandra i njegove porodice.

U periodu od 2. aprila do 30. oktobra, dvorovi su vikednom otvoreni za posete. Prijavljivanje se vrši u Turističkom informativnom centru u podzemnom prolazu kod Palate “Albanija“. Tel: 635-622

AVALA

Avala se nalazi 17 km jugoistočno od centra grada i sa nadmorskom visinom od 511 metara je najbliža planina Beogradu. Kosmaj (628m) je udaljen 55 km i nalazi se na teritoriji prigradske opštine Mladenovac. Avala je dobila naziv od arapske reči “havala“ (vidikovac). Njen vojno-strateški značaj prepoznali su još Rimljani koji su na vrhu planine napravili utvrđenje. Srpski srednjovekovni grad Žrnov, koga su osvojili Turci 1442. godine, razvijao se zahvaljujući rudnom bogatstvu Avale kao ugašenog vulkana. Nažalost, ostaci ovih utvrđenja uništeni su 1934. godine kada je počela izgradnja Spomenika Neznanom junaku autora Ivana Meštrovića. Avalu je do aprila 1999. godine krasio i jedinstveni TV toranj visok 203 metra iz 1965. godine, čija je ponovna izgradnja sve izvesnija.

Avala predstavlja idealno beogradsko izletište sa nekolicinom ugostiteljskih objekata i izvanrednim rekreativnim potencijalima, naročito za bicikliste.

KAFANA "?"

Najstarija beogradska kafana nalazi se u ulici Kralja Petra. Smeštena u zgradi podignutoj davne 1823. godine po nalogu Kneza Miloša, već 1826. godine stavljena je u funkciju koju obavlja i danas na zadovljstvo svih Beograđana. Menjajući vlasnike i nazive, 1892. godine zasijala je tabla "Kod Saborne crkve", čemu se žestoku usprotivio prota Novica Lazarević. Iste večeri vlasnik kafane umesto table stavio je ?, kao privremeno rešenje koje do danas traje. U kafani “?“ odigrana je i prva partija bilijara i otvoreno prvo čitalište “Srpskih novina“. Zaštitni znak kafane su okrugli drveni stolovi i niske stolice koje su sačuvale prvobitni oblik.

NARODNI MUZEJ
www.narodnimuzej.org.yu

Zgrada Narodnog muzeja nalazi se na Trgu Republike, neposredno iza spomenika Knezu Mihailu. Muzej je osnovan 10. maja 1844. godine ukazom tadašnjeg Ministra prosvete Jovana Sterije Popovića. Menjajući lokacije i imena, tek 1950. godine biva useljen u velelepnu zgradu u kojoj se i danas nalazi. U sastavu Muzeja nalaze se i: Galerija fresaka (Cara Uroša 20), Muzej Vuka i Dositeja (Gospodar Jevremova 21), Spomen-muzej Nadežde i Rastka Petrovića (Ljube Stojanovića 25), Muzej Lepenski Vir (Donji Milanovac) i Arheološki muzej Đerdapa (Kladovo).

Zbirku Muzeja čini preko 400.000 arheoloških i istorijsko-umetničkih predmeta. Među njima posebno mesto zauzimaju Lepenski Vir, Vinčanske statue, Miroslavljevo jevanđelje, slike Paje Jovanovića i Save Šumanovića. Nažalost, zbog dotrajalosti prostora i neophodnosti rekonstrukcije muzejske zgrade, stalna postavka je povučena i do daljnjeg nedostupna za javnost.

NARODNO POZORIŠTE
www.narodnopozoriste.co.yu

Zgrada Narodnog pozorišta nalazi se na Trgu Republike. Građena 1868-69. godine po uzoru na Milansku Skalu, zgrada je bila zajedno sa Kapetan-Mišinim zdanjem najlepša građevina u Srbiji. Rekonstrukcija i značajno proširenje Pozorišta obavljeni su 1986. godine. Pozorište sačinjavaju tri ansambla - Drama, Opera i Balet Narodnog pozorišta. U okviru Pozorišta postoje tri scene: Velika scena, Scena Raša Plaović i Scena V sprat.

KONAK KNEZA MILOŠA

Izgrađen je 1834. godine u Topčideru. Konak je bio rezidencija Knez Miloša delimično tokom njegove prve i tokom čitave druge vladavine. Prvobitni izgled enterijera Konaka očuvan je do danas. Ispred Konaka se nalazi jedan od najlepših beogradskih parkova, koga krasi platan star više od 160 godina.

KONAK KNEGINJE LJUBICE

Nalazi se u ulici Kneza Sime Markovića, blizu Saborne crkve i Patrijaršijskog Dvora. Sagrađen je 1831. godine kao rezidencija porodice Kneza Miloša - kneginje Ljubice i sinova Milana i Mihaila. Danas je u sastavu Muzeja grada Beograda i predstavlja najbolje očuvanu zgradu iz prve polovine 19. veka. Stalnu postavku čini originalni nameštaj. Od 1841-1863. godine u Konaku je bio smešten Licej, preteča Univerziteta u Beogradu.

TAŠMAJDAN

Turski kamenolom (taš-majdan) danas je omiljeni park Beograđana. Današnji izgled sa širokim stazama i cvetnim alejama park je dobio 50-ih godina prošlog veka. Poznat je po Tašmajdanskoj steni ispod koje se nalazi čuveni stadion i otvoreni bazeni.

Na Tašmajdanu se nalazi i Crkva Svetog Marka, podignuta 1940. godine na mestu stare crkve iz 1835. godine. U crkvi, koja vizuelno podseća na manastir Gračanicu, nalaze se posmrtni ostaci Cara Dušana i bogata zbirka ikona.

ADA CIGANLIJA
www.adaciganlija.co.yu

Ada Ciganlija je najpoznatije od 16 beogradskih rečnih ostrva. Ada je ujedno i najpopularnije beogradsko izletište, čija poseta u vrelim danima prelazi broj od 300.000 kupača. 1967. godine Ada je postala poluostrvo, a dotadašnji rukavac postaje Savsko jezero dugačko oko 4 km. Jedinstvenu ekooazu, obraslu u gustu listopadnu šumu, nastanjuje bogat životinjski svet. Na ostrvu se nalazi i veštačko jezero, Ada Safari, sa kapitalnim primercima šarana, koje je namenjeno sportskim ribolovcima.

Ada Ciganlija ima 50 vrhunskih sportskih terena za preko 20 sportova, među kojima i golf, bejzbol, ragbi, paintball, skijanje na vodi, aquasoccer, bungee, sportsko penjanje... Atrakcije Ade su i brojni kafići, vozić i marina.

BOTANIČKA BAŠTA "JEVREMOVAC"

Botanička bašta je osnovana 1874. godine na predlog Josifa Pančića, njenog prvog upravnika. 1889. godine Kralj Milan Obrenović ustupa Velikoj školi (preteči Univerziteta u Beogradu) zemljište na kome se nalazila Kraljevska bašta, uz uslov da se buduća bašta nazove Jevremovac, po dedi Kralja Milana. Bašta je danas nastavna jedinica Biološkog fakulteta Univerziteta u Beogradu.

Biljni fond Bašte čini preko 2.000 vrsta drveća, žbunja i zeljastih biljaka, na površini od oko 5 ha. U središtu se nalazi Staklena bašta iz 1892. godine, svojevremeno jedna od najlepših u Evropi, čije se renoviranje sa nestrpljenjem očekuje.

U sastavu Botaničke bašte “Jevremovac“, nalaze se i izuzetno vredni Herbarijum sa oko 120.000 tabaka, kao i biblioteka sa preko 13.000 jedinica.

Bašta je otvorena za posetioce tokom čitave godine i nalazi se u Takovskoj 43.

NARODNA BIBLIOTEKA
www.nbs.bg.ac.yu

Narodna biblioteka Srbije, osnovana 1832. godine, predstavlja najstariju ustanovu kulture u našoj zemlji. Nalazi se u jednoj od najprepoznatljivijih zgrada u Beogradu, u Skerlićevoj 1, kod Karađorđevog parka. Tokom oba svetska rata Biblioteka je bila teško oštećena, a uništenje knjižnog fonda predstavlja nenadoknadiv gubitak za srpsku kulturnu baštinu. Danas fondovi i kolekcije Narodne bilioteke broje preko pet miliona različitih publikacija.

Članovi Biblioteke, uz stručnu pomoć i prema predviđenim uslovima, mogu koristiti sve fondove NBS, vršiti pretragu baza podataka, vršiti međubibliotečku pozajmicu...

Publikacije iz fondova NBS se mogu koristiti isključivo u čitaonicama NBS. Centralna čitaonica ima 272 mesta, a postoje još i Čitaonica periodike, E-čitaonica, Naučna čitaonica... čije je radno vreme od 8-20 časova. U Biblioteci se organizuju brojna predavanja, seminari, izložbe, koncerti...

BIBLIOTEKA GRADA BEOGRADA
www.bgb.org.yu

Biblioteka grada Beograda je najveća biblioteka pozajmnog tipa, čija mreža pokriva celokupno područje Beograda. Osnovana je 1928. godine, ali nas njeni koreni vode do 1836. godine kada je osnovana Biblioteka varoši Beogradske, i 1846. godine i tadašnjeg Čitališta Beogradskog. BGB je matična biblioteka za područje Grada u čijem sastavu se nalazi 13 opštinskih biblioteka. Fond Biblioteke poseduje oko 500.000 publikacija. Članovi mogu pozajmljivati knjige iz fonda, koristiti čitaonice Odeljenja umetnosti, periodike i multimedijalnu čitaonicu.

U sklopu Biblioteke nalaze se i Rimska dvorana, Galerija i Vukova sala koje se koriste za naučne skupove, promocije, konferencije, izložbe i dr. Od 1986. godine Biblioteka se nalazi u Knez-Mihailovoj ulici 56.

ZOO vrt
www.beozoovrt.co.yu

Osnovan je davne 1936. godine. Danas ima više od 2.000 stanara, što ga čini pravom oazom u centru grada - Vrtom dobre nade. Uređeni izgled, uprkos skučenom prostoru, Vrt duguje neiscrpnoj energiji svih zaposlenih na čelu sa gospodinom Vukom Bojovićem, vajarom i boemom koji je direktor Vrta već 19 godina. Vrt radi od 8:00 do 17:00 u zimskom, odnosno od 8:00 do 20:30 u letnjem periodu.